داوود زندیان

احتمالاً توجه به تهران، زندگی روزمره‌‌اش، نمادهای و یادمان‌های شهری‌اش، تاریخش و یا حتی گوشه‌و‌کنارهای نهان از نظرش که برای جمع‌های کوچک دوستانه واجد معنی می‌شود بخشی از مسیر خودآگاهی ایرانی است که در پی درک و کشف خود به‌عنوان سوژه‌ است. این فرایند ادراکی از آن‌چه ایرانی خوانده می‌شود همراه با رشد و گسترش حوزه‌های مربوط به مطالعه‌ی زندگی روزمره و شهر در سطح جهان مشروعیتی دوچندان به توجه به شهر تهران می‌دهد که حال و همزمان با بحران‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ... لایه‌های متعددتری پیدا کرده است. این گرایش در عین‌حال حالا بازاری را نیز برای خود دست‌و‌پا کرده و علاقه‌مندانی را با خود همراه کرده است که لااقل در حوزه‌ی هنرهای بصری برای خرید آثار هنری مربوط به تهران با دست‌و‌دل‌بازی بیش‌تری پول خرج می‌کنند. همه‌ی این‌ها در کنار هم حال فضا را برای عرضه‌ی آثار هنری مربوط با تهران بازتر کرده و محصولات فرهنگی متعدد مربوط به تهران و خرده‌فرهنگ‌های مرتبت با آن را می‌توان در اشکال مختلف مشاهده کرد؛ از محصولات متنوعی که در شکل انبوه تولید می‌شوند (لباس، محصولات تزئینی و ...) تا آثار هنری که به‌شکل تک‌نسخه به نمایش درمی‌آیند. پس آیا می‌‌توان نمایشگاه «تهران» را که از 27 تیر تا 21 مرداد در گالری آرتیبیشن برگزار شد جزئی از این جریان در نظر گرفت؟

نقشه‌ی تهران را باید در چهره‌ی ساکنان‌اش بجوییم. آدم‌ها در تهران با ضرباهنگی از هیاهو همراه هستند. این هیاهو گاهی با اضطراب و سرعت قدم‌های آن‌ها در خیابان برای رسیدن به اهداف و ترقی فرداها معنا دارد و گاهی در تقلایی برای رسیدن به شب‌نشینی و ثبت خاطره‌ای برای فرداهای دورتر نمود پیدا می‌کند. این ریتم را می‌توان در آهستگی و چهره‌های منبسط‌تر در میان تصاویر قدیمی از مردم کوچه و بازار تهران نیز پیدا کرد و در هر دوره از زندگی مردم تهران می‌توان به یک گزاره‌ی مطمئن رسید؛ تهران بدون ساکنان‌ معلق در هیاهوی ناشی از غم و شادی، هویت کنونی‌ را از دست می‌دهد. چهره‌ی ساکنان این شهر با قدم‌هایی که بی‌وقفه به این سو و آن سو می‌کوبند، نبض تپنده‌‌ی پایتخت را حفظ می‌کند و با اتکا به ریشه‌های محکم شهر به پیش می‌رود.

تهران، ایستاده در جایی میان گرگ‌ومیشِ تعلق ساکنانش قرار دارد. گاهی پایتختی برای مهاجرانی که در پی امکانات و فرداها به سویش آمده‌اند و گاهی جایی برای تولد آن‌ها که در این شهر پا به دنیا گذاشته و هر روزشان را در این شهر زیسته‌اند و هر روز، به دلیل احساسی عمیق‌تر از آنچه که دیگران تجربه کرده‌اند، درگیر نبردی درونی‌ میان عشق به شهر و مفاهیمی چون کلافگی، ازدحام، سرعت، صدا و سرب هستند.