آرتیبیشن | خرید آثار هنری، فروش آثار هنری

تاریخ دوران معاصر، از نیمه دوم قرن بیستم تا امروز، با جهانی تکه‌تکه و پر از صداهای متعارض روبه‌رو است. پس از جنگ جهانی دوم، شکل‌گیری نظم دو قطبی، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، گسترش سرمایه‌داری جهانی، انقلاب‌های ارتباطی و دیجیتال و ظهور شبکه‌های اجتماعی، مرزها به معنای انحصار یک مفهوم در یک نقطه‌ی خاص را کمرنگ کرد. از دهه ۱۹۶۰ به بعد، هنر به شدت موقعیت‌محور و تعامل‌گرا شد و دیگر محدود به فرم یا زبان واحد نیست و مانند ویدئوآرت، پرفورمنس، اینستالیشن، هنر مفهومی، دیجیتال، بادی‌آرت و کنش‌های اجتماعی هنری ظهور کرد. هنر در این بستر، عنصری فعال در جریان‌های اجتماعی و سیاسی محسوب می‌شود و این رابطه دوسویه است. با وجود تنوع، یک ویژگی مشترک در هنر معاصر دیده می‌شود: هنر دیگر بی‌طرف نیست و حتی سکوت هم نوعی موضع‌گیری است. با توجه به تکثر جریان‌ها، این مقاله به نمونه‌هایی از رویدادها و جنبش‌های هنری می‌پردازد که واکنشی مستقیم یا اعتراضی به تحولات جامعه‌ی خود داشته‌اند.

هنر مدرنیسم یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ هنر است که در واکنش به تحولات اجتماعی، سیاسی و صنعتی اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم شکل گرفت. در این دوره، هنرمندان با فاصله گرفتن از سنت‌های آکادمیک، به دنبال زبان‌های بصری جدیدی برای بیان تجربه‌ی انسان مدرن بودند. جنبش‌های سیاسی و اجتماعی مانند صنعتی‌شدن، جنگ‌های جهانی، انقلاب‌ها و رشد شهرنشینی، نگرش هنرمندان به واقعیت، هویت و جامعه را دگرگون ساختند. در نتیجه، جنبش‌های هنری مانند اکسپرسیونیسم، کوبیسم، فوتوریسم و دادائیسم به‌عنوان واکنشی خلاقانه به این تحولات پدید آمدند. بررسی ارتباط میان جنبش‌های سیاسی و اجتماعی و هنر مدرنیسم نشان می‌دهد که هنر مدرن تحول زیبایی‌شناختی و پاسخی به بحران‌ها، تغییرات و تجربه‌ی زیسته‌ی جهان مدرن بوده است.

در طول تاریخ، هنر یکی از مهم‌ترین ابزارهای انسان برای بازنمایی، تثبیت و به چالش کشیدن نظم اجتماعی و سیاسی بوده است. از رنسانس تا رمانتیسیسم، رابطه میان هنر و قدرت سیاسی رابطه‌ای پیچیده و متقابل بود. هنر تحت تأثیر ساختارهای قدرت شکل می‌گرفت اما هم‌زمان با تغییر جایگاه هنرمند، گسترش مخاطبان و تحول در حمایت مالی، به عرصه‌ای برای تولید معنا و بازتعریف قدرت تبدیل شد. هنرمند از صنعت‌گر به ناظری آگاه و مفسر واقعیت‌های اجتماعی بدل شد. رنسانس، اصلاحات پروتستان و انقلاب فرانسه نه‌تنها ساختارهای سیاسی و اجتماعی اروپا را تغییر دادند بلکه مفهوم هنر و کارکرد آن را نیز دگرگون کردند. در این روند، هنر به‌تدریج از ابزار قدرت، به نیرویی تبدیل شد که می‌توانست در شکل‌گیری هویت جمعی، نقد وضعیت موجود و تأثیرگذاری بر جریان‌های اجتماعی و سیاسی، نقشی فعال ایفا کند.